Kenyataan terbaharu Anifah Aman berhubung cadangan konsert Israel Houghton di Sabah pada asasnya tidak jauh berbeza daripada pendirian Presiden Warisan, Shafie Apdal sebelum ini.
Anifah berpandangan bahawa tidak ada sebab Israel Houghton perlu dihalang daripada membuat persembahan sekiranya beliau mematuhi undang-undang tempatan, menghormati sensitiviti masyarakat dan tidak melakukan provokasi. Beliau turut mengaitkan isu berkenaan dengan tradisi toleransi antara agama di Sabah serta mengingatkan supaya politik agama yang bersifat tidak bertoleransi tidak dibawa ke negeri ini.
Shafie pula mengambil pendirian hampir sama. Beliau melihat konsert tersebut dalam kerangka kebebasan beragama dan hak masyarakat Kristian di Sabah untuk menghadiri acara keagamaan mereka, tertakluk kepada undang-undang dan peraturan yang berkuat kuasa.
Pada pandangan saya, kedua-dua hujah ini mempunyai kelemahan yang sama.
Isu pokok yang dipersoalkan bukanlah sama ada masyarakat Kristian di Sabah berhak mengadakan konsert gospel atau mengamalkan agama mereka. Hak dan kebebasan beragama bukan persoalan utama dalam kontroversi ini.
Yang menjadi pertikaian ialah sensitiviti terhadap pendirian politik artis terbabit dalam konteks konflik Israel-Palestin dan penderitaan kemanusiaan yang berlaku terhadap rakyat Palestin.
Sebab itu, membawa isu ini semata-mata ke gelanggang “toleransi agama” atau “kebebasan beragama” boleh mengaburkan persoalan sebenar.
Saya memahami pertimbangan Anifah dan Shafie. Sabah sememangnya mempunyai sejarah kehidupan masyarakat pelbagai agama yang relatif harmoni. Keharmonian itu perlu terus dipertahankan.
Namun mempertahankan keharmonian agama tidak bermakna setiap kontroversi yang melibatkan seorang artis Kristian perlu dilihat sebagai persoalan hak penganut Kristian.
Dalam kes ini, kritikan terhadap Israel Houghton tidak semestinya merupakan kritikan terhadap agama Kristian, muzik gospel atau kebebasan masyarakat Kristian di Sabah.
Sebaliknya, bantahan yang timbul perlu juga dilihat daripada sudut solidariti kemanusiaan terhadap rakyat Palestin serta persoalan sama ada wajar seorang tokoh antarabangsa yang dikaitkan dengan sokongan terhadap Israel diberikan pentas ketika isu kekejaman dan penderitaan rakyat Palestin masih menjadi perhatian dunia.
Di sinilah saya melihat alasan toleransi dan kebebasan beragama yang diketengahkan oleh Anifah dan Shafie sebagai terlalu mudah, malah agak dangkal sekiranya ia digunakan sebagai jawapan utama kepada kontroversi ini.
Ia seolah-olah mengubah satu persoalan kemanusiaan dan politik antarabangsa menjadi pertikaian agama, sedangkan kedua-duanya bukan perkara yang sama.
Perlu difahami bahawa persoalan terhadap Israel tidak semestinya mempunyai kaitan dengan agama.
Israel ialah sebuah “negara”. Dasar dan tindakan sesebuah negara boleh dikritik tanpa menjadikan agama rakyatnya sebagai sasaran.
Terdapat juga negara yang mengambil tindakan terhadap pemegang pasport Israel atas dasar pendirian mereka terhadap tindakan negara Israel dan isu Palestin. Maldives, misalnya, telah mengambil langkah melarang kemasukan menggunakan pasport Israel. Malaysia sendiri sejak sekian lama tidak mempunyai hubungan diplomatik dengan Israel dan mempunyai dasar yang ketat terhadap kemasukan pemegang dokumen perjalanan Israel.
Perkara ini menunjukkan bahawa tindakan terhadap Israel boleh lahir daripada pertimbangan dasar luar, politik dan kemanusiaan tanpa semestinya membawa maksud permusuhan terhadap agama Yahudi.
Prinsip yang sama perlu digunakan apabila menilai kontroversi Israel Houghton.
Persoalannya bukan sama ada beliau seorang Kristian.
Persoalannya juga bukan sama ada masyarakat Kristian Sabah mempunyai hak untuk mengadakan konsert gospel.
Hak tersebut tidak sepatutnya dipertikaikan.
Sebaliknya, yang perlu dinilai ialah sama ada latar belakang, pendirian dan sensitiviti politik yang dikaitkan dengan artis berkenaan wajar diambil kira dalam keadaan dunia sedang menyaksikan penderitaan rakyat Palestin.
Menolak kezaliman terhadap rakyat Palestin bukan bermaksud menolak agama Yahudi.
Membantah pendirian seseorang terhadap Israel juga bukan bermaksud menyekat agama Kristian.
Dan mempertahankan hak penganut Kristian di Sabah tidak bermaksud kita perlu mengetepikan sensitiviti terhadap penderitaan rakyat Palestin.
Inilah pemisahan yang sepatutnya dibuat dengan jelas.
Atas sebab itu, saya melihat pendekatan Anifah dan Shafie sebagai dua kali lima. Kedua-duanya menggunakan kerangka yang hampir sama: kebebasan beragama, toleransi dan keharmonian masyarakat Sabah.
Saya faham mengapa hujah tersebut digunakan.
Namun pada saya, ia tidak mencukupi.
Apabila tokoh politik segera meletakkan isu ini dalam kerangka agama, tidak dapat dielakkan timbul persoalan sama ada pendirian sedemikian turut dipengaruhi oleh keperluan menjaga sokongan politik daripada kelompok tertentu.
Ini bukan bermaksud kita boleh secara terus menuduh bahawa kepentingan parti merupakan satu-satunya motif mereka. Namun dalam politik, setiap kenyataan pemimpin sememangnya terbuka untuk dinilai dari sudut kepentingan politik, kumpulan penyokong dan kedudukan parti masing-masing.
Apa yang lebih penting ialah kita tidak sepatutnya membenarkan istilah “toleransi beragama” digunakan untuk menutup perbahasan yang sebenarnya jauh lebih besar.
Sabah boleh terus mempertahankan toleransi beragama yang menjadi kebanggaannya.
Masyarakat Kristian boleh terus mempertahankan hak mereka untuk beribadah dan menganjurkan acara keagamaan.
Pada masa yang sama, masyarakat Sabah dan Malaysia juga berhak mempunyai pendirian moral terhadap isu kemanusiaan di Palestin.
Kedua-duanya tidak bercanggah.
Kita boleh menghormati agama tanpa perlu berdiam diri terhadap ketidakadilan.
Kita boleh mempertahankan kebebasan beragama tanpa perlu mengetepikan prinsip kemanusiaan.
Dan kita boleh membezakan antara agama dengan tindakan sebuah negara.
Persoalan sebenar dalam isu Israel Houghton bukanlah sama ada Sabah masih sebuah negeri yang toleran.
Persoalannya ialah sama ada atas nama toleransi itu, kita sanggup mengenepikan pertimbangan moral dan kemanusiaan yang lebih besar.
Bagi saya, jawapannya tidak semudah alasan kebebasan dan toleransi beragama.
Justeru seperti yang dinyatakan dalam artikel sebelum ini, serahkan saja pada pihak yang berwajib. Biar mereka yang tentukan adakah wajar konsert diteruskan atau kah sebaliknya. Ketua Menteri Sabah, Datuk Hajiji Noor dan pihak Polis Sabah jauh lebih bertanggungjawab dan memahami di dalam menjaga keharmonian beragama dan berbangsa di negeri Sabah.
Leave a Reply